Tekenen in de praktijk van de oefentherapeut

Ooit schreven wij een artikel over waarom het tekenen juist ook voor oefentherapeuten een interessant instrument kan zijn. We geven je graag een

De oefentherapeut heeft waardevolle kennis op het gebied van het bewegingssysteem. We kunnen ervan uitgaan dat jij de expert bent en dat je beschikt over een groot arsenaal van mogelijkheden om de cliënt te helpen met zijn hulpvraag. Als oefentherapeut speel je een belangrijke rol in het welzijn van de cliënt en de cliënt wil dan ook graag van jou als therapeut leren. Het is voor vermindering van  bestaande klachten en voor het voorkomen van nieuwe klachten essentieel dat jij en de cliënt elkaar goed begrijpen en dat oefeningen op de juiste manier worden gedaan. Het goed overbrengen van waardevolle informatie die jij als expert hebt is dan ook een van de belangrijke onderdelen van de behandeling.

Jij en de cliënt willen elkaar begrijpen, het is handig wanneer jullie als het ware dezelfde taal kunnen spreken. Het is belangrijk dat een cliënt een heel helder beeld heeft van de risico’s die (verergering van) zijn klacht met zich meebrengt en ook van de mogelijkheden die er zijn om tot verbetering te komen. Tegelijkertijd is een overdosis aan informatie ineffectief, het vertroebelt de boodschap. Dit vraagt van de therapeut om keuzes te maken en selectief te zijn in zijn. Het is voor een oefentherapeut niet alleen van groot belang dat de cliënt de oefeningen goed begrijpt, maar zeker ook dat hij of zij ze goed onthoudt.

Het kan voor een cliënt lastig zijn om de oorzaken van klachten goed te snappen en om de langere termijn risico’s van een bepaalde houding of van een bewegingspatroon te overzien. Tevens is het voor een client vaak ingewikkeld om (een reeks) oefeningen in een keer helemaal goed uit te begrijpen, uit te voeren en al helemaal om ze te onthouden zodat ze thuis herhaald kunnen worden.  Simpele professionele tekeningen kunnen hier een belangrijke bijdragen leveren.

In dit artikel beschrijven we de belangrijkste voordelen van tekenen in de oefentherapiepraktijk.

Een oefentherapeut geeft veelal verbale informatie over beweging of bewegingsoefeningen, die hij vervolgens door de cliënt laat ervaren. Aan het eind van de sessie vat hij de ervaring samen in een conclusie en hij geeft oefeningen mee om thuis mee aan de slag te gaan. Al met al krijgt de cliënt in korte tijd een grote hoeveelheid aan belangrijke informatie. Door verbale en ervaringsgerichte informatie visueel te ondersteunen vergroot je de impact. Dit heeft te maken met een aantal effectieve eigenschappen van getekende informatie.

Een tekening is helder en to the point. In een tekening wordt automatisch alleen datgene wat daadwerkelijk belangrijk is in beeld gebracht, al het andere wordt weggelaten. Er is geen plek voor onnodige details waardoor er weinig ruimte blijft voor afleiding en misvatting, waardoor er doorgaans een sneller en beter begrip is van datgene wat wordt uitgelegd.

Aan de hand van een tekening wordt een bepaalde lichaamshouding direct zichtbaar en met behulp van kleuren of pijlen kan ook de focus worden aangegeven. Aan de hand van een reeks simpele tekeningen kunnen ‘ingewikkelde’ processen helder en versimpeld in beeld worden gebracht. Wanneer een tekening gebruikt wordt om een oefening voor te bespreken, begrijpt de cliënt doorgaans direct wat de bedoeling is en waarop hij vooral moet letten. Op deze manier kan er in de sessie effectiever gewerkt worden.

Wanneer we aan het einde van een sessie ter herinnering een beschrijving van oefeningen om thuis te doen, meegeven aan de cliënt, dan hebben we gewoonlijk veel woorden nodig. Er zijn genoeg redenen te bedenken waardoor niet alle cliënten even goed in staat om geschreven tekst goed te lezen en te begrijpen. Een ondergemiddeld IQ, laag geletterdheid, hoge spanning, concentratie problemen of een taalbarriére zijn hiervan voorbeelden. Bovendien vraagt het lezen van een tekst over beweging veel van het verbeeldingsvermogen van een cliënt die geschreven informatie moet omzetten in een mentaal beeld. Wanneer ter herinnering getekende uitleg van huiswerk oefeningen wordt meegeven (van iets wat ook nog eens in de sessie is ervaren), dan is in een oogopslag helder wat er wordt bedoeld.

Behalve dat een tekening wederzijds begrip vergroot en versneld, zorgt een tekening er ook voor dat informatie langer beklijft. Wanneer je jouw uitleg over bijvoorbeeld de oorzaak van een probleem ondersteund met simpele tekeningen, dan prikkel de client. Dit maakt de client actiever, het maakt het als het ware gemakkelijker voor de cliënt om er met de volledige aandacht bij te blijven. Bovendien is het zo dat je met tekeningen beide hersenhelften van de cliënt activeert waardoor informatie op een actieve manier wordt verwerkt en zo langer beklijft.

Door de client na afloop van de sessie de tekening mee te geven, of door er een foto van te laten maken, geef je een soort visuele samenvatting mee. De tekening kan thuis een handvat zijn in het gesprek van de cliënt met een andere betrokkene zoals ouders die graag willen weten wat er besproken is.

Al met al zijn er tal van mogelijkheden voor jou als oefentherapeut om te tekenen in de praktijk. Tekenen kan een hele waardevolle aanvulling zijn op de gangbare verbale communicatie methoden in de sessies. We geven je drie tips om direct mee aan de slag te kunnen!

1            Laat je inspireren op google of op Pinterest door te kijken onder de zoekterm ‘stokpoppetjes in beweging’. Train jezelf in het snel en simpel tekenen van poppetjes in verschillende houdingen zodat je hiermee leert spelen.

  1. Breng oefeningen die je veel meegeeft in beeld zodat je een getekende versie aan de client kunt meegeven.
  2. Teken tijdens jouw uitleg over oorzaken en oplossingen en laat cliënten een foto maken van het ontstane beeld. De tekening kan als notulen werken om thuis in alle rust nog eens terug te kunnen kijken.

 

Iedereen kan tekenen, jij ook! Hou het simpel. Blijf oefenen, meters maken helpt en is essentieel.  Het is echt waar, tekenen kan ook jouw impact vergroten!!

 

 

 

 

 

 

 

“Goedemiddag,
Een tijdje geleden volgde ik bij jullie de online training teken je boodschap. Ik heb hier onwijs van genoten en veel inspiratie opgedaan. Ik ben dan ook lekker aan het tekenen geslagen.
Ik volg momenteel een opleiding tot Vitaloog. Voor de module leefstijl moesten wij als eindopdracht een persoonlijk vitaliteitsplan presenteren. Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en mijn plan getekend!”

Uit mijn comfortzone, maar wat was dit leuk om te maken en op deze manier te presenteren. Ik kreeg onwijs veel complimenten over mijn creatieve aanpak en duidelijke boodschap.
Ik dacht: wellicht leuk om met jullie te delen (ook uit mijn comfortzone 😉

Hartelijke groeten,
Ellen Reiff”

Ingrid Stoverinck (Projectleider Integrale Dienstverlening, Participatie en Daginvulling, Regio Groesbeek, Limburg, Brabant) stuurde ons een visuele samenvatting van de TrendRede van 2020. Wat is TrendRede? Op de website van TrendRede vond ik hierover het volgende: TrendRede is een initiatief van Nederlandse toekomstdenkers. Jaarlijks kaderen en clusteren ze de actualiteit in enkele overkoepelende thema’s en tonen Nederland daarmee een uitgelicht pad richting de toekomst. De TrendRede schildert zo de tijd die voor ons ligt. Zij schetst daarmee de golven waarop Nederland richting de toekomst surft.

Ingrid schreef ons over haar visuele samenvatting het volgende:

“In het kader van durven delen, ga ik nu dan toch een visualisatie met je delen die ik naar aanleiding van de trendrede 2020 heb gemaakt.
Op linkedIn zag ik dat Alice O. een paar maanden geleden de trendrede van 2020 had gedeeld. Een interessant stuk van 19 pagina’s. Maar blijft de 19 pagina’s tellende boodschap hangen? Wat is de kern? Ik dacht toen: als ik het nu eens probeer samen te vatten in een visualisatie op 1 pagina, dan blijft het beter hangen en kan ik het makkelijker terugpakken, scheelt weer veel tijd. Enfin, het resultaat zie je in de bijlage en ik hoop dat ik via jullie vele anderen blij kan maken met de visualisatie.”

Wat een mooi initiatief, Ingrid! Volgens mij inderdaad heel waardevol, want ja, met een visuele samenvatting creëer je overzicht én zorg je dat de gedeelde informatie beter beklijft!

Een waardevol sjabloon

Roshni Ghoerbien, Jeugd- en Gezinswerker bij Cardea in Amsterdam, deelde onderstaande template met ons.

Ze schreef hier zelf het volgende over:

“De Masterclass Gesprek In Beeld welke ik afgelopen vrijdag volgde, heeft weer een extra boost gegeven aan mijn creativiteit. Zowel op gebied van coaching, als op gebied van digitaal tekenen.

Waarom tekenen?
Door beelden te gebruiken, kom je sneller tot de kern. Gesprekspartners begrijpen elkaar beter en hetgeen besproken is, blijft beter hangen in het geheugen. Beelden roepen emotie op, versterken de verbeelding en stimuleren andere delen van ons brein. Daardoor begrijpen we elkaar weer beter en kunnen we tot creatieve (lees: passende) oplossingen komen. Emoties zijn weer van invloed op (verander)besluiten die je neemt.

Waanzinnig mooi Roshni, een hele heldere, goed bruikbare template!

Weet je dat we het sjabloon van Roshni mochten opnemen in ons boek Gesprek in beeld? In dat boek staan 101 direct bruikbare templates voor hulpverleners, coaches en behandelaren die hun gesprekken meer houvast en structuur willen bieden door ze visueel te ondersteunen!

Doortje is woonconsulent bij GroenWest in Woerden. Ze schrijft dat de flap is gebruikt bij een brainstorm-/werksessie met verschillende partijen (gemeente, zorgpartijen en Woningcorporatie Groenwest).

De flap laat zien waar ze nu als verhuurder vaak tegenaan lopen: bewoners die al tientallen jaren in het complex wonen en zich storen aan het feit dat de leefbaarheid in de flat steeds slechter wordt. Er wonen verschillende kwetsbare mensen samen, sommige mét en anderen zónder begeleiding. Omdat de samenwerking tussen verschillende partijen niet altijd goed geregeld is en de bewoners onderling niet goed matchen, worden de problemen steeds groter.

Het idee van deze tekening is supersimpel, maar het maakt toch dat je met elkaar nét op een andere manier gaat nadenken over wie er allemaal bij elkaar wonen.

Het is in een oogopslag helder dat iedereen zijn eigen verhaal heeft en hoe ze ook zonder verkeerde bedoelingen in elkaars vaarwater zitten. Een inspirerend voorbeeld!

Mooi ook om mee te variëren. Hoe ziet het er bijvoorbeeld uit wanneer je een samenwerkingsverband, zoals een team, vergelijkbaar in beeld brengt? Of klasgenoten?

Al met al waardevolle inspiratie!

Dank voor het delen!!

In dit bericht deel ik graag de prachtige flap van Esther Arends van Reis door het LichaamEsther geeft onder andere les aan tieners en kinderen om lichaamsbewustzijn, zelfbewustzijn en eigenwaarde te stimuleren door spelenderwijs te leren luisteren naar het lichaam. Ze maakte voor een van haar lessen met tieners een poster waarop ze de groepsafspraken in beeld bracht. Zo werd iedereen in een oogopslag herinnerd aan wat er (volgens de groep) nodig is om het gevoel van veiligheid in de groep te bewaken.

Fijn dat zoiets belangrijks op een leuke, heldere manier is vormgegeven. Door deze poster tijdens alle lessen mee te nemen blijven belangrijke afspraken altijd luchtig toegankelijk en goed bespreekbaar. Wat een mooi voorbeeld van hoe tekenen kan worden ingezet!

Super waardevol Esther en bovendien zo goed verbeeld!

Annemarie Diouf is regiomanager Publieke Zorg Jeugd GGD Hollands Midden. Ze vertelde mij dat ze een tekening had gemaakt voor het transitieplan van de Jeugd Gezondheidszorg. Uiteraard wilde ik hem graag zien! Ik was overdonderd, wat heeft ze de transitie gaaaaaaf uitgetekend!

Hoe mooi en waardevol dat een regiomanager zijn plan visualiseert! Annemarie, dank voor de inspiratie en je voorbeeld in JGZ land.

“De JGZ is onderdeel van de RDOG en wil Samen (alle disciplines) en Stap voor Stap invulling geven aan de missie om alle kinderen van 0-18 jaar in de regio Hollands Midden, veilig-gezond-kansrijk op te laten groeien. Hiertoe is in 2020 de strategie bepaald; de 4 pijlers zijn: impactvolle preventie, blended health, lerende organisatie & slimmer samenwerken. Zo gaan we Samen én Stap voor Stap op weg naar een wendbare, moderne en klantgerichte organisatie in een samenleving waar kinderen veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien.”

Annemarie, dank voor de inspiratie en jouw voorbeeld in JGZ land!

 

Roshni Ghoerbien, Jeugd- en gezinswerker bij Cardea, heeft ons eens een prachtig voorbeeld gestuurd dat wij mogen delen. Roshni heeft op verzoek van een collega een tekening gemaakt voor een 12-jarig meisje met een groot loyaliteitsconflict richting haar gescheiden ouders.

In haar begeleidende mail schrijft Roshni:

“Dit meisje voelt dat er door beide ouders aan haar getrokken wordt. Ze is 12 jaar en ‘mag’, zo krijgt ze te horen, ‘kiezen voor de wet’. Dit meisje voelt zich verscheurd, ze wil helemaal niet kiezen. Ze houdt van haar beide ouders en ze kan zich nu eenmaal niet in tweeën delen. Doel van de tekening is: dit meisje erkennen in haar gevoel, haar laten weten dat zij gezien wordt. Mét de zorgen die ze heeft én de liefde die ze voelt voor haar ouders. En zo samen met het meisje aan ouders laten zien hoe ze het allemaal beleeft. Daarnaast vooral om duidelijk te maken dat het gegeven dat ze geen keuze kan maken alles te maken heeft met hoeveel ze van hen houdt.”

Volgens ons is dit prachtig gelukt!

Een superkrachtig voorbeeld van hoe je iemand met een tekening heel serieus kunt nemen. Zulke tekeningen zijn therapeutisch en hebben echt een helend effect. De kern van het probleem wordt zo zichtbaar, concreet en daarmee ook ineens behapbaar. Voor de ouders waarschijnlijk heel confronterend en belangrijk om de ernst te zien van hoe het meisje zich voelt.

Dankjewel, Roshni!

Long-Covid 

We hebben een inzending gekregen van iemand die het tekenen inzet ter ondersteuning van haar eigen revalidatie proces na Long-Covid. Een prachtig voorbeeld waar wijzelf kippenvel van krijgen! Lees hieronder het verhaal van Dike Van den Berg.

 

“Hallo team van teken je boodschap,

In de laatste nieuwsbrief las ik de oproep over verhalen in de praktijk. Hierbij mijn verhaal:

In maart 2021 heb ik Covid-19 opgelopen. Inmiddels val ik onder de Long-Covid patiënten en volg ik een intensief revalidatieprogramma. Brain fog, hersenmist; problemen met aandacht, geheugen en mentale vermoeidheid overheerst bij mij. 

In mijn werk als intern begeleider in het basisonderwijs, kwam ik het zakelijk tekenen af en toe tegen. Dat leek mij interessant, maar omdat ik echt niet kon tekenen, heb ik dat laten liggen…

De eerste maanden heb ik ontzettend last gehad van woordvindingsproblemen en mijn kortetermijngeheugen. Ik kon het niet bedenken. Als ik iets wilde benoemen was het een zwart vlak in mijn hoofd. Er plopte niks op. Toen bedacht ik mij dat ik meerdere ingangen nodig had om zaken te kunnen onthouden. In het verleden heb ik lesgegeven aan dove leerlingen. De gebarentaal zit er nog een beetje in. Maar dat werkte niet. Om het gebaar te kunnen maken moet je eerst het woord weten. Ik ging bij woorden picto’s tekenen om zo een plaatje in mijn hoofd te kunnen stoppen. Dat werkte voor mij. Ik ben op internet gaan zoeken naar zakelijk tekenen. Langzamerhand heb ik de afgelopen maanden het een en ander opgepakt. Door het gewoon te gaan doen! Het geeft mij steun.

In mijn revalidatie heb ik veel gesprekken met een oa een ergotherapeut, psychisch motorische fysiotherapeut en psycholoog. Na een sessie ben ik het verhaal alweer kwijt. Mijn psychomotorische fysio maakte tijdens de sessie aantekeningen. Vervolgens zet ik die aantekeningen om in voor mij handige tekeningen. Dat geeft mij overzicht en tegelijkertijd verdieping. Ik moet bedenken hoe ik een sessie in een aantal kernwoorden weer kan geven. Tegelijkertijd is het ook een vorm van ontspanning. Ik kan mijn creativiteit op deze manier uiten. Met behulp van jullie boek; gesprek in beeld maak ik mijn eigen verslag. Nu gebruik ik het voor mijn eigen revalidatie. Als ik straks weer aan het werk kan, ga ik het zeker ook inzetten. 

Zo zie je maar dat jullie zonder het te weten een enorme bijdrage kunnen leveren aan iemands leven. Bedankt!

Toegevoegd een paar voorbeelden.

Groeten Dike van den Berg”

 

Dank jewel Dike, zo mooi hoe het tekenen jou kan helpen bij jouw revalidatie! Volgens mij is dit zeker ook voor professionals een heel sterk voorbeeld van hoe waardevol het tekenen kan zijn.

We wensen je natuurlijk nog veel meer hulpbronnen en heel veel (veer)kracht toe in dit proces!

Een artikel van John Vrakking van John Vrakking training en coaching

Leestijd: 6 minuten | 12-09-2019
Al meer dan 35 jaar gaf ik trainingen en workshops. Ik was een PowerPoint adept, wist waar je gratis goede foto’s kon downloaden, maakte zelf filmpjes en integreerde live poll’s. En hoewel mijn autoriteit nooit ter discussie stond, waren mijn toeschouwers steeds moeilijker te boeien. Wanneer ik mijn beamer aanzette, zakten mijn deelnemers in de hangmat-stand. En enthousiaste reacties kreeg ik nog nauwelijks. Toen kreeg ik een gouden tip om het anders te doen. Tegen al mijn verwachtingen in, sloeg dat in als een bom.

Van stift naar stick
De komst van PowerPoint, begin jaren ’90 van de vorige eeuw, maakte dat ik als docent eindelijk af was van die lawaaiige overheadprojector. Ook verraadden vlekken van permanent-markers aan m’n handen niet langer wat voor werk ik deed. Presentaties maken kon vanaf dat moment sneller, goedkoper en efficiënter.
Voor technisch georiënteerde trainingen met bijvoorbeeld foto’s bleek het een uitkomst. Maar voor de overdracht van echte kennis en voor het starten van een discussie was het de dood in de pot.

Statische presentaties
Statische presentaties met veel tekst en bullets werken daar niet meer. Ze zijn te voorspelbaar; ook Prezi, dat wat meer dynamiek laat zien door in- en uit te zoomen, is in wezen niet anders.
Statische presentaties zijn wat de spreekwoordelijke lantaarnpaal is voor de dronkenman: ze geven licht en je kunt je er als presentator aan optrekken. Daarmee zijn ze alleen van nut voor de gemakzuchtige trainer en zitten ze de deelnemer in de weg.

Dynamische verwachtingen
Die laatste heeft vaak een eigen voorkeur om te communiceren: daarmee werken kan elke trainer leren. Een goede presentatie doet dan recht aan de verschillende stijlen waarop mensen informatie opnemen en verwerken ofwel stijlen waarmee ze leren. De drie belangrijkste communicatiestijlen zijn:
√ auditief (horen),
√ visueel (zien) en
√ kinesthetisch (voelen).

En hoewel de westerse cultuur zwaar leunt op visuele aspecten, zou je er als presentator goed aan doen om alle drie de categorieën aan te spreken. Met voldoende afwisseling; te vaak nog leunen we te veel alleen op de kracht van het gesproken woord, waarbij de sheets niet uit de pas mogen lopen. Dan wordt een presentatie een praatje met een plaatje. En dan verbazen wij ons er achteraf over dat het niet gewerkt blijkt te hebben: we hebben dan toch immers alles verteld?

Terug naar de stift
Aanvullend op je verhaal lijken beelden erg goed te werken. Als presentator is het je taak om je publiek actief te laten luisteren, in je voordracht te betrekken.
Toen ik de tip kreeg om mijn PowerPoint’s achterwege te laten en in plaats daarvan weer flipover-vellen te gaan gebruiken, moest ik wel iets overwinnen… Terug naar de stift?

Ik besloot bij wijze van proef één les om te zetten van stick naar stift en was verrast door de resultaten. Deelnemers gaven zelf aan dat het lang geleden was dat ze zó in de lessen getrokken waren. Bovendien waren ze erg nieuwsgierig geworden naar de mogelijkheden die het voor hen zelf bood (ze deden een opleiding voor vakdocenten). Verrast door dit succes ging ik op zoek naar het waarom…

Wat hebben wij met beeld
Communiceren met beeld is al zo oud als de mensheid en diens voorgangers. Volgens onderzoek ontwikkelde het deel van onze hersenen dat waarneemt en die waarnemingen verwerkt, zich al miljoenen jaren geleden. Het deel van de spraak is echter pas zo’n 100- tot 150-duizend jaar actief. Je mag dus verwachten dat we beelden sneller kunnen verwerken dan spraak. Bovendien is beeldtaal universeel; ook heel kleine kinderen kunnen beelden al verwerken voor ze kunnen praten. Dat beeld dominant is, maakt het een bruikbaar vehikel voor informatie:

Onze herinnering bestaat voor 90% uit beeld
Het herinneren van feiten, gekoppeld aan beelden gaat ons gemakkelijk af. Belangrijke informatie van de presentatie hoeven alleen maar aan een beeld gekoppeld te worden en het wordt gemakkelijker onthouden. Het beeld fungeert als een anker.

Afbeeldingen kunnen complexiteit reduceren
Daar is ‘ie: een beeld zegt meer dan duizend woorden. Een sterke metafoor kan complexe theorie in één keer vangen en begrijpelijk maken. En omdat het beeld onthouden wordt, beklijft ook die theorie.

Afbeeldingen wekken interesse en positieve emoties
Mijn flip-overs hangen al in het lokaal als de deelnemers binnen komen. Daardoor schakelen ze mentaal al een versnelling op, ze komen vanzelf in de leermodus. Het hele lokaal is met die zichtbare, uitgehangen lesstof onderdeel van de les. De stof van de hele dag is al te overzien, dat perfectief kan mensen door een ‘moeilijk’ moment heen helpen. Bovendien is er altijd wel ergens een grap ingebouwd, zodat er gelachen kan worden.

Afbeeldingen geven meerwaarde aan de inhoud
Met zorg gemaakte flipovers tillen ook de inhoud op. Dat is uiteraard maar perceptie, maar waarom zou je daar niet op meeliften? De les wordt interessanter, omdat je de lesruimte glijdend over laat gaan in de stof. In onderwijstermen is dat een voorbeeld van de ‘verrijkte leeromgeving’. En bestaat een dag uit meerdere theorieblokken, dan ontstaat er ook een organische samenhang.

Tekeningen geven authenticiteit
Hoewel ik leun op een specifiek idioom (zie Bikablo en UZMO) heb ik ook een eigen stijl ontwikkeld. Net als met een handschrift, ontwikkelt iedereen ook een eigen tekenstijl. Ik hou van abstractie en, als dat past, gebruik ik graag gekleurde vlakken. Ik ben dol op krijt en wasblokken. Overigens: maak je geen zorgen dat je niet kunt tekenen, want dat kan iedereen leren….

Laat deelnemers meedenken
Je kunt de betrokkenheid van je deelnemers nog sterk verhogen, door de tekeningen ‘live’ af te maken, met inspraak van de deelnemers. Ik doe dat door grote open vlakken op het al voorbereidde flipovervel wit te laten of door tekst nog weg te laten: de deelnemers weten dan al direct dat het niet af is en het nodigt geweldig uit om mee te denken.

In het voorbeeld (zie afbeelding hieronder) heb ik tien abstracties getekend voor de kenmerken van een groep die Jan Remmerswaal noemt in zijn Handboek Groepsdynamica. Zoals je ziet zijn de kenmerken nog niet benoemd; dat doe ik in de les en de deelnemers schrijven mee op de hand-out die ze al ontvingen. Zo schrijven ze bijvoorbeeld, van links naar rechts en van boven naar beneden “direct contact” en “onderlinge afhankelijkheid”, of “primaire/secundaire groep” en “pscyo/socio groep”,  enzovoort.

Laat deelnemers tekenen
Het hoogste leerrendement bereik je door deelnemers zelf te laten tekenen. Karin de Galan van de School voor Training propageert om de kernboodschap uit je presentatie samen te vatten in een “checklist”. Dat helpt de deelnemer te onthouden. Nog sterker is wanneer deelnemers niet alleen zelf laat opschrijven, maar ook laat tekenen. Recent onderzoek heeft namelijk aangetoond dat geheugen niet alleen in ons hoofd zit, maar overal in ons lichaam – en dat je het kunt ontwikkelen. Je zou die neuroplasticiteit kunnen stimuleren door je presentatie tevoren al bij wijze van een notitieboekje uit te delen en hen het ‘live’ te laten mee tekenen.

Misvatting: je kunt niet tekenen…
Hoewel er een heuse beroepsgroep is die zich Visual Facilitators noemt, is het ook voor jou en mij heel goed onder de knie te krijgen. Want geloof mij: dit niveau van tekenen kan iedereen leren. Dagmar Vriends en Bas Bakker maken je helemaal wegwijs. Wie liever leest, verwijs ik naar “Tekenen tijdens de vergadering: DOEN!” en “UZMO – Thinking With Your Pen” (zie hierboven).

Het allerbelangrijkst: je publiek is veranderd
Van een goede presentatie onthouden de deelnemers wat jij als ‘belangrijk’ hebt aangemerkt. Dat kan dus nooit alles zijn, je zult moeten kiezen. Less is more. Daarom leerde ik mijn presentaties aan te kleden met flipover tekeningen. Flipovers, uit het repertoire zoals ik dat bijna 40 jaar geleden leerde kennen. De techniek is terug en tegelijkertijd veranderde het karakter van de bijeenkomst en de leerhouding van de deelnemers. Het grootste verschil is dat een sessie niet bestaat uit het uitgieteren van zoveel mogelijk kennis, maar dat er vooral veel interactiviteit is. Deelnemers leren niet meer alleen door te luisteren, maar vooral door te doen. Flipovertekeningen zijn daarbij een abstractie van wat er geleerd gaat worden.

Dit artikel werd ook gepubliceerd op managersonline.nl en johnvrakking.nl

John Vrakking is als kern docent-trainer verbonden aan Instituut Mentoris. Zo verzorgt hij ook de masterclass van Stick naar stift.